چالش‌ها، فرصت‌ها و پیامدهای طراحی محتوای آموزش علوم ابتدایی مبتنی بر مدل PCK با رویکردهای روان‌شناسی بالینی و مدیریت آموزشی
کد مقاله : 1157-NCEEA4
نویسندگان
ابوبکر کریمی *1، ولی احمدکرماج2
1پژوهشگر و مدرس دانشگاه (دکترای مدیریت آموزشی و روان شناسی بالینی)
2گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
آموزش علوم در دوره ابتدایی نقش مهمی در شکل‌دهی نگرش علمی، تقویت تفکر انتقادی و رشد مهارت‌های حل مسئله دارد؛ با این حال، در بسیاری از مدارس هنوز روش‌های سنتی و حافظه‌محور رایج است و به نیازهای روان‌شناختی دانش‌آموزان و حمایت‌های مدیریتی توجه کافی نمی‌شود (رضائی، 1404). این پژوهش با رویکردی تلفیقی، دیدگاه‌های روان‌شناسی بالینی و مدیریت آموزشی را در چارچوب مدل دانش پداگوژی محتوا (PCK) ترکیب کرده و الگویی برای طراحی محتوای علوم ارائه می‌دهد که بتواند با ویژگی‌های شناختی و عاطفی دانش‌آموزان سازگار باشد. مطالعه حاضر به روش کیفی انجام شد و داده‌ها از طریق بررسی اسناد آموزشی و مصاحبه با معلمان جمع‌آوری و با تحلیل مضمون بررسی گردید.

نتایج نشان داد که استفاده از الگوی PCK، در صورتی که همراه با شناخت ویژگی‌های روانی مانند انگیزه، اضطراب، و سبک‌های یادگیری و نیز همراه با حمایت مدیریتی، تأمین منابع و برنامه‌ریزی آموزشی باشد، می‌تواند چالش‌های تدریس علوم را کاهش دهد. مهم‌ترین چالش‌ها شامل کمبود دانش روان‌شناختی معلمان، محدودیت تجهیزات و مقاومت در برابر تغییر شیوه‌های تدریس است (Sherman & MacDonald, 2010؛ نعیمی و همکاران، 1402). در مقابل، فرصت‌هایی همچون به‌کارگیری روش‌های فعال مانند بازی، آزمایش و فعالیت‌های اکتشافی و همچنین پشتیبانی سازمانی و توسعه حرفه‌ای معلمان، به بهبود کیفیت یادگیری علوم کمک می‌کند (Almonacid-Fierro et al., 2023؛ رضائی، 1404). این رویکرد نهایتاً موجب افزایش مشارکت و انگیزه دانش‌آموزان و ارتقای درک مفاهیم علمی می‌شود (Syofyan et al., 2025؛ سالک، 1402).
کلیدواژه ها
دانش پداگوژی محتوا (PCK)، علوم تجربی ابتدایی، روان‌شناسی بالینی، مدیریت آموزشی، تحلیل مضمون، انگیزش علمی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر