بازنمایی هویت ملی و دینی در مدرسه از نگاه دانشجومعلمان: یک مطالعه‌ی کیفی
کد مقاله : 1238-NCEEA4
نویسندگان
شراره صادقی *1، فرانک قدسی2، شهاب نصیری نیا3، هیرو رحیمی4
1مدرس دانشگاه فرهنگیان، دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت آموزشی دانشگاه شهیدبهشتی تهران، ایران.
2استادیار گروه آموزش روان شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3مدرس دانشگاه فرهنگیان، دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران.
4دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدایی، پردیس شهیده بنت الهدی صدر سنندج، دانشگاه فرهنگیان، ایران.
چکیده مقاله
هدف این پژوهش، تبیین و تحلیل برداشت‌ها، تجربه‌ها و درک دانشجومعلمان از چگونگی بازنمایی و تقویت هویت ملی و دینی در مدرسه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون اجرا شد. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ دانشجومعلم دارای تجربه کارورزی جمع‌آوری و سپس بر اساس کدگذاری سه‌مرحله‌ای شامل کدهای اولیه، کدهای محوری و مضامین نهایی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که هویت ملی و دینی از نگاه دانشجومعلمان، مفهومی رفتاری–تجربی است و زمانی شکل می‌گیرد که دانش‌آموز آن را «زیست» کند نه اینکه صرفاً درباره آن «بشنود». نتایج بیانگر آن بود که فعالیت‌های رسمی و مناسکی مدرسه—مانند مراسم صبحگاهی و برنامه‌های مناسبتی—به دلیل تکراری بودن و مشارکت اندک دانش‌آموزان، تأثیر محدودی بر شکل‌گیری هویت دارند. در مقابل، فعالیت‌های خلاقانه، مشارکتی و تجربه‌محور مانند نقش‌آفرینی، پروژه‌های فرهنگی، قصه‌گویی و تولید محتوا، مؤثرترین نقش را در ایجاد حس تعلق و درونی‌سازی ارزش‌ها دارند. یکی از مهم‌ترین یافته‌ها نقش تعیین‌کننده معلم بود؛ به‌گونه‌ای که رفتار و شخصیت معلم از نگاه دانشجومعلمان مهم‌ترین عامل شکل‌گیری هویت ملی و دینی دانش‌آموزان است. همچنین چالش‌هایی مانند تأثیر فضای مجازی، کمبود امکانات، فشار برنامه درسی و ناهماهنگی خانواده–مدرسه، فرآیند هویت‌سازی را با موانعی مواجه می‌سازد. پژوهش پیشنهاد می‌کند که مدارس باید از تمرکز بر فعالیت‌های رسمی به سمت طراحی تجربه‌های مشارکتی، جذاب و معناساز حرکت کنند تا زمینه تقویت هویت ملی و دینی فراهم شود.
کلیدواژه ها
هویت ملی، هویت دینی، دانشجومعلمان، تحلیل مضمون، کارورزی، مدرسه، تربیت هویتی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر