روایت پژوهی درباره نقش مشاوره‌ای معلم در کاهش اضطراب دانش‌آموزان هنگام پرسش‌های شفاهی کلاسی
کد مقاله : 1460-NCEEA4
نویسندگان
آرزو احمدزاده *1، مژگان علیمحمدی2
1دانشجوی دانشگاه فرهنگیان فاطمه الزهرا اهواز، واحد مرکز اروند آبادان
2مدرس گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان فاطمه الزهرا اهواز، واحد اروند آبادان
چکیده مقاله
اضطراب هنگام پرسش شفاهی از چالش‌های رایج دانش‌آموزان دوره ابتدایی است و می‌تواند مشارکت، اعتمادبه‌نفس و عملکرد تحصیلی آنان را به‌طور مستقیم تحت‌تأثیر قرار دهد. با وجود اهمیت این مسئله، تجربه زیسته معلمان از مواجهه با دانش‌آموزان مضطرب کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر بررسی روایت‌های معلمان ابتدایی از عوامل ایجاد اضطراب شفاهی و راهبردهای حمایتی آنان برای کاهش این اضطراب است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش روایت‌پژوهی انجام شد. سه معلم ابتدایی با انتخاب هدفمند به‌عنوان مشارکت‌کننده حضور داشتند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته روایت‌محور گردآوری و با روش تحلیل تماتیک–روایتی تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد اضطراب دانش‌آموزان هنگام پاسخ‌گویی شفاهی تحت‌تأثیر عواملی مانند ترس از اشتباه، نگرانی از تمسخر، فشار انتظارات والدین و تجربه‌های قبلی شکست قرار دارد. همچنین، تحلیل روایت‌ها سه مضمون اصلی را برجسته کرد: تعامل همدلانه معلم با دانش‌آموز، استفاده از مداخلات کوچک و تدریجی برای کاهش فشار موقعیت، و هم‌راستاسازی محیط خانه و مدرسه برای مدیریت هیجانات کودک. راهبردهایی همچون گفت‌وگوی آرام و صمیمی، گروهبندی حمایتی، پرسش‌های مرحله‌ای، تنظیم فضای عاطفی کلاس و طرح‌های بازی‌محور (مانند صندلی شجاعت) موجب کاهش قابل‌توجه اضطراب عملکردی دانش‌آموزان شدند. نتایج بیانگر آن است که معلمان در موقعیت‌های آموزشی، نقش دوگانه «آموزش‌دهنده–مشاور هیجانی» را ایفا می‌کنند و رفتارهای ساده اما آگاهانه آنان می‌تواند امنیت روانی و جرئت‌مندی دانش‌آموزان را تقویت کند. این یافته‌ها می‌تواند در برنامه‌های تربیت معلم، طراحی مداخلات عاطفی–آموزشی و آموزش والدین مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه ها
اضطراب پرسش شفاهی، دانش‌آموز ابتدایی، روایت‌پژوهی، هیجان تحصیلی، راهبردهای حمایتی معلم
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر